Ομήρου Οδύσσεια του Μιχάλη Γκανά

Μια φορά κι έναν καιρό και δύο, αν θέλετε, και τρεις… Έτσι, σαν παραμύθι, αρχίζει μ’ έναν δικό του τρόπο την αφήγηση της Οδύσσειας ο Μιχάλης Γκανάς. Κι αμέσως παρουσιάζει τον Οδυσσέα, τον ξακουστό και πολυμήχανο, που ύμνησε ο μεγαλύτερος ποιητής όλων των εποχών, ο Όμηρος. Τον Οδυσσέα, που επινόησε τον Δούρειο Ίππο, τον ήρωα που κατάφερε και κούρσεψε το ιερό κάστρο της Τροίας και που η θεά Αθηνά για χάρη του συγκάλεσε συγκέντρωση θεών και αθανάτων, υποστηρίζοντας πως δεν πρέπει άλλο να τον εκδικείται ο Ποσειδώνας και να εμποδίζει την επιστροφή του επειδή τύφλωσε τον γιο του, τον κύκλωπα Πολύφημο.

Θεωρεί πως είναι δίκαιο πλέον όλοι μαζί να βοηθήσουν τον Οδυσσέα και, ύστερα από δέκα χρόνια από τον πόλεμο της Τροίας που παλεύει με τα κύματα, να του επιτραπεί να γυρίσει επιτέλους στην πατρίδα του και στον βασιλικό του θρόνο, στην Ιθάκη. Εκεί τον περιμένει ο γιος του, ο Τηλέμαχος και η γυναίκα του, η Πηνελόπη, με όλους τους μνηστήρες γύρω της να λεηλατούν τα πλούτη τους τρώγοντας και πίνοντας στο παλάτι νυχθημερόν, περιμένοντας την απόφασή της. Να διαλέξει, ανάμεσά τους, τον νέο σύζυγό της.

Με τη διαμεσολάβηση της Αθηνάς θεοί και αθάνατοι πείθονται να βοηθήσουν τον Οδυσσέα στην επιστροφή του. Πάραυτα, η Αθηνά παίρνει τη μορφή του Μέντη, του βασιλέα της Τάφου, επισκέπτεται τον Τηλέμαχο και τον παρακινεί να πάει στην Πύλο και τη Σπάρτη και να βρει τον Μενέλαο –τον τελευταίο που γύρισε από την Τροία– και να ρωτήσει για τον πατέρα του…

Στην αποτύπωση της Οδύσσειας διά χειρός Μιχάλη Γκανά, ο συγγραφέας και ποιητής με διαλόγους καθημερινούς φέρνει το κείμενο στο σήμερα δείχνοντας όχι μόνο τη διαχρονικότητά του, αλλά και τη διαχρονικότητα των ανθρώπινων παθών. Ο έρωτας εμφανίζεται παντού κυρίαρχος, μεταξύ θεών, ημίθεων και ανθρώπων και γίνεται αυτός η αιτία που προκαλεί όλα τα δεινά από και προς όλους. Ωστόσο, ο Μιχάλης Γκανάς θέτει σε δεύτερη μοίρα το κάλλος που προκάλεσε τον Τρωικό Πόλεμο, δηλώνοντας πως «Ο Τρωικός Πόλεμος έγινε για την Ωραία Ελένη, δηλαδή για ένα άδειο πουκάμισο»…

Κατά την συνέλευση θεών και αθανάτων, ο συγγραφέας παρεμβάλλει σύγχρονους διαλόγους που θυμίζουν κοινοβουλευτικές ομιλίες, κριτική και επίθετα του σήμερα, αποδεικνύοντας πως στην πολιτική αρένα –τι κι αν η Ελλάδα δίδαξε τη δημοκρατία– οι πολιτικές παθογένειες λαϊκισμός, προσωπικό πρίσμα ή συμφέρον ενός εκάστου δεν λείπουν, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν έκτοτε.

Η αποτύπωση της Οδύσσειας έχει δύο τρόπους γραφής. Το αφηγηματικό μέρος και το ποιητικό, που προβάλλει σαν χορικό και του οποίου το μέτρο ηχεί σε σύγχρονο ρυθμό μουσικής. Ραπ. Ο συγγραφέας τον ίδιο τον Όμηρο τον παρουσιάζει σαν ράπερ λόγω του ρυθμού με τον οποίο γράφτηκε η ποίησή του, θυμίζοντάς μου και τα χορικά σε μουσική ραπ που είδα πρόσφατα κατά την θεατρική παράσταση Αντιγόνη, η αληθινή ιστορία (κείμενο: Χρύσα Ξουραφ, σκηνοθεσία: Βάνα Πεφάνη) στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης.

Ο Μιχάλης Γκανάς προσθέτει, ωστόσο, και τα δικά του «στασίματα», γεμάτα χιούμορ και σύγχρονα σχόλια. Με νεανικό βλέμμα, περιπαιχτική διάθεση και δική του ρίμα, τιμά γενικότερα την ποίηση –και ποιος άλλος θα μπορούσε να το κάνει αυτό καλύτερα από τον ποιητή Μιχάλη Γκανά– προσθέτοντας ποίηση μέσα στην ποίηση του Ομήρου. Έτσι, εμβόλιμα ακούγονται στίχοι από νέους, σύγχρονους ποιητές, βραβευμένους, αναγνωρίσιμους, αγαπημένους, που οδήγησαν την ποίηση στην εξέλιξή της. Με αποτέλεσμα να δημιουργείται ένα νέο κείμενο της Οδύσσειας εμπλουτισμένο από την ποίηση των Σεφέρη, Ελευθερίου, Γκάτσου, Σολωμού, Εζρα Πάουντ –σε μετάφραση Σεφέρη–, Παπαδόπουλου. Ταυτόχρονα οι στίχοι τους φέρνουν στα αυτιά του αναγνώστη τις μελωδίες μέσα από τις οποίες τραγουδήθηκαν, τις μουσικές συνθέσεις των Θεοδωράκη, Ξαρχάκου, Σαββόπουλου, Ρασούλη, , προσδίδοντας επιπλέον μουσικότητα στο κείμενο. Συνδυάζοντας ο Μιχάλης Γκανάς με τον τρόπο αυτό ποίηση μέσα στην ποίηση κάνει τη σύγχρονη ποίηση τόσο ευχάριστα αισθητή, αντιληπτή και αναγνωρίσιμη στον αναγνώστη, ενώ ταυτόχρονα η παρουσία της γίνεται μια πρόσθετη αξία στο αρχικό κείμενο προεκτείνοντάς το μέσα στον χρόνο – στο τώρα.

Σε έναν στίχο ακούγεται κι η Βίκυ Μοσχολιού, να τραγουδά «Κοντά στα ξημερώματα» με υπόβαθρο την ευαγγελική ρήση «πριν αλέκτωρ λαλήσει», αναδεικνύοντας τη φρεσκάδα της ματιάς καθώς και το χιούμορ του συγγραφέα.

Στο δε αφηγηματικό κομμάτι του βιβλίου, τα κατορθώματα και η πλοκή το μετατρέπουν εξ ολοκλήρου σε ένα σύγχρονο διδακτικό παραμύθι. Οι θεοί επεμβαίνουν συνεχώς στη ζωή των θνητών –η θεά Αθηνά περισσότερο απ’ όλους, καθώς ήταν δική της σκέψη να επιτραπεί στον Οδυσσέα να γυρίσει στην Ιθάκη–, αποδεικνύοντας πως όταν οι θνητοί υπερβούν τους εαυτούς τους, ο θησαυρός που αποκομίζουν είναι ο πλούτος των γνώσεων από τις δοκιμασίες που ξεπέρασαν. Έτσι, ο Μιχάλης Γκανάς αφήνει τον στίχο του Καβάφη «έτσι σοφός που έγινες…» να γίνει και ο επίλογός της δικής του Οδύσσειας.

Αναφέροντας, δε, τον στίχο της Ελένης του Ευριπίδη που έγραψε ο Σεφέρης «Τι είναι θεός; Τι μη θεός; Και τι τ’ ανάμεσό τους;» δίνει την απεικόνιση αυτού του μείγματος που είναι η σχέση, οι νόμοι που συνδέουν θεούς και ανθρώπους και ό,τι διαμείβεται ανάμεσά τους: η ζωή!

Η Οδύσσεια του Μιχάλη Γκανά είναι ένα βιβλίο βασισμένο στο ιστορικό υπόβαθρο του Ομήρου. Αφηγείται το έπος της Οδύσσειας καταφεύγοντας και στο χιούμορ, πολλάκις μαύρο, και συχνά με περιπαιχτική διάθεση, με αποτέλεσμα η πένα του Γκανά να προσδίδει σ’ ένα κλασικό κείμενο τη φρεσκάδα και τη νιότη τού σήμερα. Για τον λόγο αυτό γίνεται μια άριστη αναγνωστική επιλογή που απευθύνεται σε μικρούς και μεγάλους. Μη χάσετε την ευκαιρία να το διαβάσετε αλλά και να το χαρίσετε.

Τούλα Ρεπαπή, κριτικός λογοτεχνίας.

Συγγραφέας:Μιχάλης Γκανάς
Εκδότης:Μεταίχμιο
Το τέταρτο αλογάκι

Ένα αλογάκι, το τέταρτο αλογάκι που απόµεινε στον βυθό των Αντικυθήρων από ένα τέθριππο της αρχαιότητας, θέλει να βρει η παρέα των παιδιών που το προηγούµενο καλοκαίρι αναζητούσαν µεταξύ ονείρου και πραγµατικότητας το δέκατο έβδοµο κιβώτιο από το ναυάγιο του Έλγιν. Έτσι ξεκινάει ένα παιχνίδι σκέψης και γνώσης για ένα δεύτερο ναυάγιο, αυτό που έχει χαρακτηριστεί «Τιτανικός της Αρχαιότητας». Βοηθοί και «συνεργάτες» τους ο κύριος ?ηµήτρης ο επιστήµονας και µια γυναίκα αρχαιολόγος, η κυρία Αγγελική. Γιατί άραγε το τέταρτο αλογάκι δεν ανέβηκε ακόµα στην επιφάνεια για να πάρει τη θέση του στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών, δίπλα στον Έφηβο, τον «φιλόσοφο» και τον Μηχανισµό των Αντικυθήρων; Η αποκάλυψη της αλήθειας µοιάζει µε παραµύθι για µικρούς και µεγάλους κι αποτελεί ένα διαδραστικό παιχνίδι, καθώς οι αναγνώστες µπορούν να δώσουν τη δική τους εκδοχή, το δικό τους τέλος στην ιστορία.

Συγγραφέας:Διονύσης Λεϊμονής
Εκδότης:ΠΑΤΑΚΗΣ
Άγιος Διονύσιος Ζακύνθου Ο Θαυματουργός (για παιδιά)
Συγγραφέας:Διονύσιος & Αίγλη Ποταμίτου
Εκδότης:Ποταμίτης
Το χωριό της Μαρμελάδας

Η κόκκινη κλωστή τού παραμυθιού και οι βελόνες της πολιτικής θεωρίας, φτιάχνουν το εντυπωσιακότερο υφαντό της πλάσης: Το αφήγημα. Όπως αυτά που ακούει ένα χαρούμενο παιδί, όταν θέλει να συνεχίσει να παίζει.

Γιατί, αντίθετο του παιχνιδιού δεν είναι η σοβαρότητα, αλλά η πραγματικότητα. Και η απεύθυνση της αφήγησης είναι τόσο σοβαρή, που μπορεί να αλλάξει την πραγματικότητα και να διακόψει τη λογική πορεία της ιστορίας.

Από τον πρόλογο του Χαΐνη Δ. Αποστολάκη: «…..Στο συγκεκριμένο πόνημα, ο Γιώργος Κτενάς καταπιάνεται με τις ιερές ιδέες της αυτονομίας, της αυτοοργάνωσης, της ελευθεριακής παιδείας, μέσα από τα έκπληκτα μάτια ενός "κανονικού παιδιού" που επισκέπτεται μια τέτοια ελευθεριακή κοινότητα: το χωριό της Μαρμελάδας.

Ο κοινοτισμός είναι το πρόσφατο και απώτατο παρελθόν μας και – με μια άλλη μορφή – ο μόνος τρόπος που θα μπορεί να διαβιώσει ο άνθρωπος στο προσεχές μέλλον.

Ο παραλογισμός του ανταγωνισμού του υφιστάμενου πολιτικού συστήματος, οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια την ανθρωπότητα σε έξωση από τον πλανήτη Γη, το πολύ σε πέντε γενιές, αν δεν καταστραφεί, ωστόσο, από έναν γενικευμένο πόλεμο. Το χειρότερο, όμως, είναι ότι η ανθρώπινη ύπαρξη είναι ήδη κενή και βαθιά τεθλιμμένη, απουσία οράματος. Γι’ αυτό ο κοινοτισμός είναι η μόνη λύση. Γιατί αντικαθιστά τον αποκλεισμένο, αδύναμο ‘μέσο καταναλωτή’ των ετερόνομων, εξουσιαστικών κοινωνιών, με τον υπεύθυνο, μοναδικό πολίτη της αυτοθεσμιζόμενης κοινότητας, που συμμετέχει ενεργά στη λήψη των αποφάσεων που αφορούν τον εαυτό του και το σύνολο.

Το παράλογο της εξουσίας δεν απαντιέται με την ώριμη, κατασταλαγμένη λογική, παρά μόνο από τον ανώριμο παιδικό πειραματισμό και τη φαντασία, που η ιδρυματική εκπαίδευση και γενικά όλες οι δομές προσπαθούν να καταστείλουν.

Συγγραφέας:Γιώργος Κτενάς
Εκδότης:Ταξιδευτής
Τρίγωνα Κάλαντα

Πλησιάζουν τα Χριστούγεννα και το μήνυμα της αγάπης αγκαλιάζει όλη την πλάση. Τα σπίτια ντύνονται τα γιορτινά τους και ευωδιάζουν από τις λογιών-λογιών λιχουδιές. Στην κορυφή του χριστουγεννιάτικου δέντρου το λαμπερό αστέρι στραφταλίζει, ουράνιο σημάδι για όλους τους ανθρώπους πως ο Θεός κράτησε την υπόσχεση του και έστειλε το Σωτήρα του κόσμου.


Κάπου εκεί ανάμεσα στα δώρα ένα ξεχωριστό Χριστουγεννιάτικο βιβλίο με παιχνίδια, εορταστικές δραστηριότητες και αυτοκόλλητα, για παιδιά του Δημοτικού. Μέσα από τις σελίδες του ξεπετιούνται έθιμα του τόπου μας και της πλούσιας Χριστιανικής μας παράδοσης.

Συγγραφέας:Πηνελόπη Μωραϊτου
Εκδότης:ΠΟΡΦΥΡΑ
Προσευχές για μικρά παιδιά

Ένα βιβλίο προσευχών σε μικρό μέγεθος, κατάλληλο για τα παιδικά χεράκια! Για να το έχουν πάντα μαζί τους, στην εκκλησία, στο σχολείο, στο σπίτι.


Οι σημαντικότερες προσευχές της πίστης μας, όλες συγκεντρωμένες σε ένα υπέροχο βιβλιαράκι για μικρά παιδιά, με τα πρωτότυπα κείμενα και απλή μετάφραση τους στα νέα ελληνικά, πλούσια εικονογράφηση και εκπαιδευτικές δραστηριότητες. Τα παιδιά μαθαίνουν το νόημα της προσευχής: γιατί προσευχόμαστε, πώς, πότε και πού. Ένα πολύτιμο προσευχητάρι που θα συντροφέψει τα παιδιά μας σ΄ αυτό το πανέμορφο ταξίδι της
επικοινωνίας με το Θεό.

Παιδιά,
Προσευχή είναι η συνομιλία μας με το Θεό, με την Παναγία και με τους αγίους της Εκκλησίας μας. Μιλάμε με το Θεό και Τον ευχαριστούμε για τα όσα μας χαρίζει την κάθε ημέρα, Του ζητάμε κάτι που νομίζουμε ότι χρειαζόμαστε και Τον παρακαλούμε να μας δώσει αυτό που ο ίδιος θεωρεί ότι είναι καλύτερο για εμάς.
Θα σκέφτεστε, προλαβαίνει άραγε ο Θεός τις προσευχές όλων μας; Μην ανησυχείτε. Ο φύλακας άγγελος του καθενός φροντίζει, ώστε η προσευχή μας να φτάσει κοντά Του.
Ελάτε παιδιά!


Να κάνουμε το σταυρό μας, να ανάψουμε το καντήλι ή ένα κεράκι, να προσευχηθούμε με το κομποσχοίνι, να θυμιατίσουμε.


Ας μιλήσουμε με το Θεό όπως του μίλησε και ο Γιος Του, ο Χριστός, στο όρος των Ελαιών.

Συγγραφέας:Πατήρ Ιωαννίκιος Ζαμπέλης
Εκδότης:ΠΟΡΦΥΡΑ